Ekonomik sistemlerin en büyük tehditlerinden biri olan suç gelirlerinin aklanması, sadece bir "kara para" meselesi değil, uluslararası finansal güvenliğin temel sorunudur. Dünya genelinde milyarlarca doların sisteme dahil edilme çabası, beraberinde FATF ve AB gibi dev yapıların çok sıkı denetim mekanizmalarını getirdi.
Bu yazıda, Türkiye’nin de yakından takip ettiği FATF standartlarını ve Avrupa Birliği’nin mali suçlarla mücadeledeki sertleşen tutumunu mercek altına alıyoruz.
Küresel Rehber: FATF ve 40 Tavsiye
Mali Eylem Görev Gücü (FATF), suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadelede küresel "altın standartları" belirler. Bu standartların omurgasını ise ünlü "40 Tavsiye" kararları oluşturur.
Müşteri Durum Tespiti (KYC)
Finansal kuruluşların, işlem yapan müşterilerinin kimliğini doğrulaması ve işlemin kaynağını sorgulaması artık bir tercih değil, hukuki bir zorunluluktur. "Müşterini Tanı" ilkesi, aklama sürecinin ilk bariyeridir.
Risk Bazlı Yaklaşım
Her işleme aynı denetimi uygulamak yerine, riskli sektörlere ve kişilere (örneğin Siyasi Nüfuz Sahibi Kişiler - PEP) daha sıkı denetim uygulanması modelidir.
Türkiye ve Gri Liste Deneyimi
Türkiye'nin FATF ile ilişkileri, özellikle "Gri Liste" süreciyle birlikte kamuoyunun gündemine oturdu. Gri liste, bir ülkenin stratejik eksiklikleri olduğunu ancak bunları giderme konusunda taahhüt verdiğini gösterir.
Türkiye, MASAK aracılığıyla yürüttüğü mevzuat uyum çalışmaları ve şüpheli işlem bildirimlerindeki artışla birlikte, FATF standartlarına uyumda büyük bir ivme yakalamıştır. Bu süreç, uluslararası yatırımcıların güvenini kazanmak adına hayati bir öneme sahiptir.
Avrupa Birliği’nin Sertleşen Kuralları
AB, suç gelirleriyle mücadelede sadece FATF kararlarıyla yetinmeyip kendi direktiflerini (AMLD) yayınlamaktadır. 1991'deki ilk direktiften bugüne kadar gelen süreçte kurallar giderek daha katı hale gelmiştir:
Şeffaflık ve Gerçek Faydalanıcı
Şirketlerin arkasındaki asıl sahiplerin (gerçek faydalanıcı) gizlenememesi için merkezi sicil kayıtlarının oluşturulması zorunlu hale getirilmiştir.
Kripto Varlık Denetimi
Yeni nesil direktifler, kripto para borsalarını da "yükümlü" kapsamına alarak anonimlik zırhını kaldırmayı hedeflemektedir.
Sonuç: Finansal Entegrasyonun Şartı Uyum
Suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele, sadece bir polislik faaliyeti değildir; ülkenin küresel finansal sisteme entegrasyonu için bir bilet niteliğindedir. Türkiye’nin FATF ve AB normlarına tam uyumu, ekonomik istikrarın ve güvenliğin vazgeçilmez bir parçasıdır.